Nói gì thì nói, bếp vẫn là quan trọng nhất trên nhiều phương
diện. Bếp là trung tâm, là linh hồn của ngôi nhà; là nơi Gia đình quây
quần sum họp. Cũng vì thế mà bếp vẫn luôn được đầu tư nhiều nhất cả ở
góc độ Kiến trúc và kinh tế. Với cả Kiến trúc sư thiết kế hay người sử
dụng, quanh bếp luôn có nhiều câu chuyện thú vị, buồn vui…
Chuyện 1: Hướng

Về mặt lý thuyết phong thuỷ, ba yếu tố quan trọng của ngôi nhà là
môn – táo – chủ. Theo đó bếp (táo) đứng hàng thứ hai. Tuy nhiên thực tế
nhà ở đô thị không phải lúc nào cũng có thể chọn được hướng hay vị trí
cửa chính (môn), nên nhiều khi bếp là vấn đề quan trọng hơn cả. Bếp ở
trong nhà mình nên dù sao cũng dễ bề xoay sở hơn.
Hướng bếp luôn là một trong những yêu cầu đầu tiên gia chủ đặt ra cho
Kiến trúc sư – thậm chí dù chưa biết cấu trúc, mặt bằng công năng ngôi
nhà; vị trí phòng bếp ở chỗ nào, tầng nào, quan hệ thế nào với giao
thông và không gian khác…
Hướng bếp (cùng hướng cửa, hướng bàn thờ…) luôn là quyền phán của thầy…
địa lý. Không nhiều
Kiến trúc sư nắm rõ về phong thuỷ để có thể giải
quyết đồng bộ phong thuỷ và
Kiến trúc. Mà kể cả
Kiến trúc sư có am hiểu
phong thuỷ đôi khi cũng vẫn phải theo lời phán của “thầy” coi hướng,
đúng thì chả sao, khác thì e hơi… nóng mặt.
Nhưng có một yêu cầu trước dù sao vẫn tốt, để có định hướng mà thiết
kế. Điều dở nhất là những gia chủ đặt thiết kế trước rồi cầm bản vẽ đi
coi hướng, gây rất nhiều khó khăn cho
Kiến trúc sư. Và nhiều trường hợp
khi phương án thiết kế sơ bộ đã rất ổn, bị đảo lộn hoàn toàn cả công
năng và hình thức chỉ vì điều chỉnh hướng bếp.
Oái oăm hơn, có những gia chủ yêu cầu hướng chính xác từng li từng tí,
chéo – lệch – xiên bao nhiêu độ. Kết quả là
Kiến trúc,
Nội thất rất vô
lý và phi thẩm mỹ với những bức tường lệch, tủ bếp vẹo vọ, trong khi
đất thẳng, vuông góc.
Phong thuỷ rất linh hoạt, không bao giờ cứng nhắc. Giải bài toán phong
thuỷ và
Kiến trúc càng phải linh hoạt. Hướng có như thế nào cũng không
được bỏ qua hay xem nhẹ các yếu tố chuyên môn
Kiến trúc: Sự tiện lợi
trong sử dụng, thông thoáng – chiếu sáng tốt, hệ thống kỹ thuật đảm
bảo, và thẩm mỹ.
Chuyện 2: Nơi chốn
Bếp nằm ở đâu, ở vị trí nào trong nhà? Với nhà lô phố kiểu cũ, thì
môtíp thường thế này: Phòng khách và để xe phía ngoài, bếp phía trong,
cầu thang và vệ sinh ở giữa. Nhưng trong những căn hộ chung cư hiện đại
gần đây mới xây dựng, có rất nhiều căn hộ có bếp phía ngoài, ngay ở
sảnh vào. Lý do là không gian phòng khách (sinh hoạt chung) và bếp là
một không gian lớn liên thông, mà chỉ có một hướng thoáng do đặc điểm
kiến trúc, nên phòng khách được ưu tiên ra sát ra phía cửa sổ, ban
công, lô gia.
Xu hướng gần đây bếp hay liền với không gian sinh hoạt chung để có một
không gian rộng, đẹp và tiện sinh hoạt Gia đình, nên bếp hay được đẩy
lên lầu 1. Bởi với nhà lô có diện tích không lớn, tầng trệt không đủ
chỗ cho yêu cầu để xe (bắt buộc), bếp và sinh hoạt chung. Nhưng với các
bà nội trợ, việc đẩy bếp lên lầu 1 cũng có thể là điều bất tiện khi đi
chợ về phải leo cầu thang (càng ngại với thang cao, nhiều bậc).
Thêm nữa, thói quen và văn hoá chợ búa, ăn uống của ta khác… Tây và
không bao giờ giống Tây. Làm bếp, nếu như cần… vặt lông gà, ăn ốc luộc…
thì ở tầng trệt, mang ra sân, ra hiên (nếu có) vẫn sướng hơn. Nhưng –
lại nhưng – nếu nhà có người ở lầu 3 mà phải xuống tầng trệt để ăn quả
cũng là rất khổ. Khi đó, giải pháp đưa bếp lên lầu hợp lý hơn. Khu vực
bếp gần nhà vệ sinh cũng tiện lợi nhưng bàn ăn thì không nên gần quá.
Bếp ở trước hay sau, tầng trệt hay tầng lầu tuỳ từng hoàn cảnh, tuỳ
theo kiến trúc tổng thể ngôi nhà, nhưng đều phải đảm bảo thuận tiện cho
sử dụng, cho giao thông và các mối liên hệ với không gian khác. Và nơi
chốn của bếp, cùng bàn ăn phải ở chỗ có thể tạo được một không gian
thoải mái, ấm cúng cho sự sum họp
Gia đình.
Chuyện 3: Kiểu, hay là phong cách
Phòng bếp là một thành phần của ngôi nhà, ngay cả có ngăn cách độc
lập (có vách, cửa) thì cũng phải theo phong cách chung của nhà, của các
không gian khác – đặc biệt là không gian liền kề như phòng khách, phòng
sinh hoạt chung. Trong bếp, tất cả mọi yếu tố có quan hệ chặt chẽ với
nhau để tạo nên một thể thống nhất.
Để có một căn bếp đẹp, có phong cách phải tính toán kỹ càng từ khâu
thiết kế, lựa chọn vật liệu, thiết bị, đồ
Nội thất phù hợp. Hệ thống tủ
bếp hình gì, làm bằng gì, màu gì; tay nắm ra sao; rồi thì mặt đá, gạch
ốp tường, màu sơn tường, trần, sàn, chiếu sáng như thế nào…
Tất cả là một tổng thể không tách rời. Thông thường, hệ thống tủ bếp
như thế nào phụ thuộc vào kiến trúc, hướng bếp và ý đồ sắp xếp nội
thất. Mặt bằng tủ bếp có các dạng hình chính là: chữ I (1 vế), chữ L (2
vế), chữ U (3 vế), hoặc song song.
Bếp trong những căn hộ, nhà phố, biệt thự mới xây gần đây thường mang
phong cách hiện đại. Có thể nhận thấy hệ thống tủ bếp được sơn màu sáng
thay vì màu gỗ nâu truyền thống, cánh tủ trơn phẳng. Vật liệu mới cũng
được ứng dụng nhiều như gạch thuỷ tinh mosaic, kính chịu nhiệt được ốp
giữa tủ trên tủ dưới, thay vì gạch ceramic quen thuộc.
Quầy bar là một thành phần gắn liền tủ bếp khá thông dụng, vừa làm chức
năng ngăn chia bếp với không gian khác, vừa là nơi chuyển tiếp đồ ăn,
hay là bar theo đúng nghĩa – để ngồi uống.
Với những căn bếp có diện tích tương đối thoải mái, đảo bếp – một thành
phần tủ bếp độc lập nằm giữa không gian – cũng rất tiện ích cho việc
gia công, soạn đồ ăn. Đảo bếp cũng là tủ chứa dụng cụ làm bếp và đồ ăn
khô.
Chuyện 4: Thiết bị và Phụ kiện
Bây giờ, nói tới bếp, ai cũng ngầm hiểu là một hệ thống kiến trúc – nội
thất – thiết bị – kỹ thuật cùng vận hành chứ không đơn thuần là một cái
bếp để nổi lửa, đặt nồi. Một hệ thống bếp thông thường phải có các
thiết bị sau: tủ lạnh, chậu rửa, bếp gas (âm bàn), hút mùi.
Lựa chọn thiết bị phù hợp cả tính năng kỹ thuật, thẩm mỹ và kinh tế
cũng không hẳn là dễ. Cách đây chưa lâu, hệ thống tủ bếp thường được
thiết kế theo cách “chừa” một ô rộng khoảng 65 – 70cm để tủ lạnh. Ô này
nằm ở đầu hay cuối hệ thống tủ bếp. Nay tình hình đã khác, nhiều tủ
lạnh hai cánh cỡ lớn (tủ side by side) xuất hiện trên Thị trường, nhu
cầu người sử dụng tăng. Tủ loại này có chiều rộng trụng bình là 90cm.
Vậy là rất nhiều nhà phải “chặt” tủ bếp khi “lên đời” tủ lạnh.
Những thiết kế mới cũng phải tính tới điều này, và như một lẽ tự nhiên,
tủ lạnh loại này hay tách rời khỏi hệ thống tủ bếp do chiều sâu lớn hơn
chiều sâu tủ bếp (chiều sâu tủ bếp chuẩn là 60cm), khi đặt vào sẽ lồi
ra ngoài, không thẩm mỹ.
Hệ thống tủ bếp cũng có thể tiện ích hơn rất nhiều với những Phụ kiện
đi kèm như tay nâng cánh, ray trượt êm, giá thông minh trong hộc tủ để
đồ ăn, để dụng cụ.
Cách đây mấy hôm, trước khi viết bài này, tôi có một anh bạn gọi điện
hỏi về bếp. Chuyện là anh đang xây nhà, và đến giai đoạn hoàn thiện anh
thấy đơn vị thi công điện chờ sẵn cơ man nào là ổ điện ở khu vực bếp.
Anh không liên lạc được với người thiết kế nên hỏi tôi sao nhiều thế.
Tôi trả lời rằng phải xem cụ thể thiết kế mới biết ít nhiều thế nào,
nhưng có thể nói sơ qua là cần điện cho những thiết bị sau đây:
Tủ lạnh dĩ nhiên cần nguồn điện. Ở tủ bếp dưới cần nguồn cho bếp (nếu
sử dụng bếp gas + điện, lò nướng điện), nguồn cho lò vi sóng (nếu thiết
kế vị trí ở tủ dưới), máy nghiền rác dưới chậu rửa… Ở tủ trên cần nguồn
cho hút mùi, cho máy sấy bát, nguồn cho đèn soi chậu rửa, nguồn cho đèn
các khoang cần chiếu sáng… Trên bề mặt bếp cần ổ cắm nồi cơm điện, máy
pha cà phê, máy xay sinh tố, bình đun nước nóng siêu tốc, máy khử
ozone… Anh bạn nghe xong ngẩn người: Ôi thế á!
Tất nhiên không phải bếp nào, nhà nào cũng cần đủ nguồn điện cho tất cả
các loại thiết bị. Nhưng khi thiết kế phải tính toán kỹ càng và kiến
trúc sư cần trao đổi với chủ nhà về nhu cầu hiện tại cũng như tương
lai. Nếu có sự chủ động và chuẩn bị tốt, thì khi bổ sung thiết bị, hay
“lên đời” sẽ giảm thiểu việc gặp khó khăn.
Thiết kế một căn bếp không khó, để tiện dụng cũng không khó vì thiết bị
đã hỗ trợ quá nhiều. Nhưng thiết kế bếp để cùng chủ nhà có thể thổi hồn
vào, để bếp trở thành trung tâm ngôi nhà, chắc là không dễ!